Aktualności - Wydział Filozoficzny

Aktualności

Rzeźba robota z małym ptaszkiem na ręce

Ludzie i maszyny u progu nowego etapu relacji “międzygatunkowych”

03.03.2026
Czy w świecie zdominowanym przez algorytmy, sztuczną inteligencję i automatyzację nadal potrafimy jasno odróżnić człowieka od maszyny? Granice, które jeszcze niedawno wydawały się oczywiste, dziś ulegają zatarciu. Stoimy u progu nowego etapu relacji międzygatunkowych, a wyzwaniem przyszłości jest zachowanie ludzkiej podmiotowości w świecie pełnym technologii - piszą socjolożki Uniwersytetu Jagiellońskiego.
więcej o Ludzie i maszyny u progu nowego etapu relacji “międzygatunkowych”
Badaczki trzymające egzemplarze

Zamiast utopii – algorytmy. Jak technologia ma nas uchronić przed katastrofą

03.03.2026
W świecie polikryzysów nie tyle projektujemy lepszą przyszłość, ile próbujemy zapobiegać piętrzącym się kryzysom. Coraz ważniejszą rolę odgrywa tu prewencja technologiczna, czyli wykorzystanie sztucznej inteligencji i danych do przewidywania zagrożeń, zanim staną się realne. O prewencji technologicznej piszą socjolożki Uniwersytetu Jagiellońskiego w piśmie “Kultura współczesna”.
więcej o Zamiast utopii – algorytmy. Jak technologia ma nas uchronić przed katastrofą
Rój pszczół zmierzający do wejścia ula

Kto tu rządzi? Od komórek po pszczoły – jak wyższe poziomy organizacji “stosują” mechanizmy przymusu

23.02.2026
Ewolucję złożonych form życia w wielu przypadkach mogła napędzać nie tyle współpraca, ile przymus. Na przykład u organizmów wielokomórkowych komórki są przypisywane do pełnienia danej funkcji w organizmie w wyniku złożonych procesów rozwojowych, a w koloniach pszczół robotnice tracą możliwość rozmnażania na rzecz kolonii. Te zjawiska mogą nie być wynikiem altruizmu a systemowego przymusu - zauważa dr hab. Adrian Stencel z Uniwersytetu Jagiellońskiego w międzynarodowej publikacji.
więcej o Kto tu rządzi? Od komórek po pszczoły – jak wyższe poziomy organizacji “stosują” mechanizmy przymusu
Kobieta na tle lotniska

Kobiety w migracjach - niewidoczne zmagania, opór i strategie przetrwania w czasach kryzysu

23.02.2026
Migrantki i uchodźczynie z różnych krajów zmagają się z wielowymiarowymi doświadczeniami m.in.: zagrożeniami na rynku pracy, przemocą, barierami w dostępie do świadczeń czy legalizacją pobytu. Etykiety takie jak „migrantka” czy „uchodźczyni” są jednak zbyt jednowymiarowe, nie oddają ich siły, sprawczości i znaczenia dla lokalnych społeczności - wynika z projektu GEN-MIGRA, z udziałem socjolożek Uniwersytetu Jagiellońskiego.
więcej o Kobiety w migracjach - niewidoczne zmagania, opór i strategie przetrwania w czasach kryzysu
Ludzie patrzący na eksponaty muzealne

Gdy technologia spotyka historię: nowoczesne muzea jako szkoła patriotyzmu

23.02.2026
Dzięki nowym technologiom i nowatorskim formom narracji współczesne muzea stały się przestrzenią twórczych spotkań kształtujących postawy i wspierających procesy uczenia się. O tym, jak patriotyzm i kultura pamięci przenikają się obecnie w edukacji oraz o wyjątkowym przykładzie tego procesu, jakim są muzea we wsi Markowa – pisze dr Renata Pater z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
więcej o Gdy technologia spotyka historię: nowoczesne muzea jako szkoła patriotyzmu