
Analizę dotyczącą wykorzystania danych i klasyfikacji etnorasowych w badaniach biomedycznych w USA wraz z propozycją bardziej elastycznego podejścia do klasyfikacji populacji w tym zakresie, przedstawili dr hab. Tomasz Żuradzki, prof. UJ z Interdyscyplinarnego Centrum Etyki na Wydziale Filozoficznym UJ oraz dr Joanna K. Malinowska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Analizę dotyczącą wykorzystania danych i klasyfikacji etnorasowych w badaniach biomedycznych w USA i propozycję zmian w tym zakresie przedstawili dr hab. Tomasz Żuradzki z Interdyscyplinarnego Centrum Etyki Wydziału Filozoficznego UJ oraz dr Joanna K. Malinowska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ostatnia publikacja na ten temat ukazała się w piśmie Synthese Ethno-racial categorisations for biomedical studies: the fair selection of research participants and population stratification | Synthese
Badania wykazują, że łączna śmiertelność z powodu COVID-19 w USA była najwyższa wśród osób identyfikujących się jako Afroamerykanie (277,15 na 1000 pacjentów), następnie wśród osób identyfikujących się jako pochodzenia latynoskiego/hiszpańskiego (213,34 na 1000 pacjentów), jako białych (173,38 na 1000 pacjentów) i jako Azjatów (80,4 na 1000 pacjentów). Mimo tego populacje Afroamerykanów i Latynosów były niedoreprezentowane w badaniach klinicznych nad leczeniem COVID-19 . Dla niektórych badaczy jest to wyraźny znak “niesprawiedliwości” w badaniach.
“Niestety, zasada sprawiedliwego doboru uczestników, która wydaje się głównym uzasadnieniem gromadzenia i wykorzystywania danych etnorasowych dotyczących uczestników badań jest niedostatecznie jasna, a wiele dokumentów naukowych i regulacyjnych nie wyjaśnia, co czyni dobór sprawiedliwym" - wyjaśnia dr hab. Tomasz Żuradzki z Interdyscyplinarnego Centrum Etyki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W Stanach Zjednoczonych naukowcy prowadzący badania biomedyczne są zobowiązani do raportowania wyników badań z udziałem ludzi według kategorii rasowych i etnicznych. Głównym uzasadnieniem ma być zmniejszenie nierówności zdrowotnych i zapewnienie sprawiedliwej reprezentacji różnych grup etnicznych i rasowych w badaniach z udziałem ludzi. Dlaczego ta praktyka, choć wydaje się uzasadniona w konkretnych przypadkach, może prowadzić do fałszywych uogólnień?
“Automatyczne stosowanie klasyfikacji etnorasowych może odciągnąć uwagę badaczy od innych możliwych podziałów danych i doboru uczestników do badań, a także wpłynąć na wybory metodologiczne i analizę wyników. Na przykład niektóre domniemane różnice między objawami chorób a rasą mogą zniknąć po uwzględnieniu statusu społeczno-ekonomicznego, który bardzo często umyka badaczom” - uzasadnia prof. UJ Tomasz Żuradzki.
“Odwołując się zarówno do dyskusji w zakresie etyki badań, jak i metodologii biomedycyny, twierdzimy, że klasyfikacji etniczno-rasowej nie powinno się stosować domyślnie, jak ma to miejsce obecnie. Uważamy, że nie ma naukowych ani społecznych powodów, aby rutynowo wymagać gromadzenia danych etniczno-rasowych, jeśli sami naukowcy nie mają hipotez dotyczących sposobu ich powiązania z mechanizmami biologicznymi, genetycznymi, środowiskowymi lub społecznymi, które mogłyby wyjaśnić rzekome różnice zdrowotne między rasami i ukierunkować wybór leczenia” - przekonują badacze w publikacji.
Wyjaśniają, że algorytmy diagnostyczne i wytyczne, które oparte są na klasyfikacji etniczno-rasowej, mają sens tylko wtedy, gdy pomagają w projektowaniu działań mających zmniejszyć obciążenie chorobami w danej grupie.
“Aby zaprojektować taką interwencję, zazwyczaj konieczne jest sformułowanie hipotezy dotyczącej jej mechanizmu działania. Proponujemy, aby regulacje dotyczące badań z udziałem ludzi wymagały od badaczy przedstawienia hipotez, jak ich wybór może być powiązany z mechanizmami wyjaśniającymi rzekome różnice zdrowotne między rasami” - podkreśla dr hab. Tomasz Żuradzki.
Autorzy postulują też bardziej elastyczne podejście do klasyfikacji populacji, które uwzględnia kontekst poszczególnych badań. “Choć w pewnych sytuacjach może być etycznie uzasadnione priorytetowe traktowanie niedostatecznie reprezentowanych populacji, badacze powinni unikać arbitralnego stosowania kategorii rasowych, chyba że są one wyraźnie powiązane z hipotezami dotyczącymi istotnych mechanizmów biologicznych, środowiskowych lub społecznych” - zauważają autorzy publikacji.
___________________
1Magesh, S., John, D., Li, W. T., Li, Y., Mattingly-App, A., Jain, S., & Chang, E. Y. (2021). Disparities in COVID-19 outcomes by race, ethnicity, and socioeconomic status: A systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 4(11), e2134147. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2021.34147
2Chastain, D. B., Osae, S. P., Henao-Martinez, A. F., Franco-Paredes, C., Chastain, J. S., & Young, H. N. (2020). Racial disproportionality in Covid clinical trials. New England Journal of Medicine, 383(9), e59. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMp2021971
Autorka: Ewelina Krajczyńska-Wujec/PAP Nauka w Polsce