Aktualności - Wydział Filozoficzny

Aktualności

Rój pszczół zmierzający do wejścia ula

Kto tu rządzi? Od komórek po pszczoły – jak wyższe poziomy organizacji “stosują” mechanizmy przymusu

23.02.2026
Ewolucję złożonych form życia w wielu przypadkach mogła napędzać nie tyle współpraca, ile przymus. Na przykład u organizmów wielokomórkowych komórki są przypisywane do pełnienia danej funkcji w organizmie w wyniku złożonych procesów rozwojowych, a w koloniach pszczół robotnice tracą możliwość rozmnażania na rzecz kolonii. Te zjawiska mogą nie być wynikiem altruizmu a systemowego przymusu - zauważa dr hab. Adrian Stencel z Uniwersytetu Jagiellońskiego w międzynarodowej publikacji.
więcej o Kto tu rządzi? Od komórek po pszczoły – jak wyższe poziomy organizacji “stosują” mechanizmy przymusu
Kobieta na tle lotniska

Kobiety w migracjach - niewidoczne zmagania, opór i strategie przetrwania w czasach kryzysu

23.02.2026
Migrantki i uchodźczynie z różnych krajów zmagają się z wielowymiarowymi doświadczeniami m.in.: zagrożeniami na rynku pracy, przemocą, barierami w dostępie do świadczeń czy legalizacją pobytu. Etykiety takie jak „migrantka” czy „uchodźczyni” są jednak zbyt jednowymiarowe, nie oddają ich siły, sprawczości i znaczenia dla lokalnych społeczności - wynika z projektu GEN-MIGRA, z udziałem socjolożek Uniwersytetu Jagiellońskiego.
więcej o Kobiety w migracjach - niewidoczne zmagania, opór i strategie przetrwania w czasach kryzysu
Ludzie patrzący na eksponaty muzealne

Gdy technologia spotyka historię: nowoczesne muzea jako szkoła patriotyzmu

23.02.2026
Dzięki nowym technologiom i nowatorskim formom narracji współczesne muzea stały się przestrzenią twórczych spotkań kształtujących postawy i wspierających procesy uczenia się. O tym, jak patriotyzm i kultura pamięci przenikają się obecnie w edukacji oraz o wyjątkowym przykładzie tego procesu, jakim są muzea we wsi Markowa – pisze dr Renata Pater z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
więcej o Gdy technologia spotyka historię: nowoczesne muzea jako szkoła patriotyzmu
Powitania w różnych językach i zdjęcie osoby korzystającej z języka migowego

Dwujęzyczność popłaca. Zwłaszcza połączenie języka mówionego z migowym

23.02.2026
Czy jednoczesne posługiwanie się językiem mówionym i migowym, jak bohaterka oscarowego filmu CODA, może trenować nasz umysł? Badania naukowców Uniwersytetu Jagiellońskiego wskazują, że osoby te osiągają lepsze wyniki w zadaniach wymagających kontroli wykonawczej i uwagi wzrokowo-przestrzennej niż osoby jednojęzyczne i dwujęzyczni użytkownicy języków mówionych.
więcej o Dwujęzyczność popłaca. Zwłaszcza połączenie języka mówionego z migowym
Szereg domów w pozytywnej kolorystyce

Dobre sąsiedztwo to lepsze zdrowie psychiczne nastolatków

23.02.2026
Im silniejsza więź w rodzinie i większe zaufanie w sąsiedztwie, tym mniej problemów z zachowaniem u nastolatków – potwierdzają badania Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wspierające otoczenie, zarówno w domu, jak i poza nim, sprzyja równowadze emocjonalnej i chroni młodych ludzi przed trudnościami w okresie dorastania.
więcej o Dobre sąsiedztwo to lepsze zdrowie psychiczne nastolatków